Themabijeenkomst Prettig Wonen

 

Geanimeerd gesprek met rijke oogst voor ‘Prettig Wonen’

Zo’n 50 mensen kwamen woensdagavond 5 september naar de Wormerveerse Vermaning voor een goed gesprek met wethouders Songül Mutluer, Hans Krieger, Gerard Slegers en Sanna Munnikendam. Er waren corporatiedirecteuren, ondernemers, vertegenwoordigers van milieuorganisaties, makelaars, architecten, raadsleden en veel bewoners. Dat leverde boeiende gesprekken op aan de thematafels, waar de wethouders hun oor te luister legden. De oogst bestond uit veel creatieve ideeën, wensen, maar ook enkele zorgen.

Het vertrekpunt

Onder leiding van Zaankanter Gerard Alders hielden de wethouders een korte introductie over wat zij vanuit hun portefeuille bij willen dragen aan prettig wonen in de Zaanstreek. Het coalitieakkoord was daarbij het vertrekpunt voor het gesprek aan de drie thematafels rond ‘stedelijke verdichting’, ‘mobiliteit en bereikbaarheid’ en ‘ruimtelijke ordening & gebiedsontwikkeling’

Songül Mutluers uitdaging als wethouder Bouwen & Wonen zit in het realiseren van de groei; er komen immers 20.000 woningen bij. Er moeten meer woningen beschikbaar komen voor verschillende doelgroepen en de wachtlijsten voor sociale huurwoningen moeten omlaag. Ze wil betaalbare woningen voor jongeren, maar ook aanbod in het middensegment om de doorstroming te bevorderen. Zij voegde daaraan toe: “Bouwen is echter niet voor alles een oplossing. We moeten ook kijken naar de kwaliteit van het bestaande en naar voorzieningen.”

Hans Krieger stond stil bij het feit dat er zo veel wethouders betrokken zijn bij dit onderwerp. “Dat onderstreept het belang dat wij eraan hechten.”

Krieger schetste zijn uitdaging: “Een zorgvuldige ruimtelijke ordening, waarin we met respect omgaan met de omgeving, het groen en ons erfgoed en waar nieuwe en oude bewoners op een harmonieuze manier kunnen samenleven.”

Uit het publiek kreeg hij de vraag of meer wethouders niet tot extra vertraging leidt. “Nee”, antwoordde hij, “het betekent juist extra inzet, maar u moet ons natuurlijk wel bij de les houden.”

Gerard Slegers schetste het beeld dat door de verdichting het beslag op de ruimte groter wordt en dat dat ook consequenties heeft voor de bereikbaarheid per auto. Zijn uitdaging is het autoluw maken van het centrum en tegelijkertijd voldoende alternatieven te bieden in de vorm van fietsvoorzieningen en beter openbaar vervoer. Dat regel je niet lokaal. Daarvoor is samenwerking met de vervoerregio, de provincie en bijvoorbeeld PRO-Rail nodig.

Een inwoner uit het publiek daagde hem uit om de parkeernorm drastisch te verlagen. Slegers daarover: “Het is best lastig te zeggen ‘u mag nog maar één auto hebben’. Ik wil daarom beginnen met het stimuleren van goede alternatieven voor de auto.”

Thematafel Stedelijke Verdichting

Zaanstad groeit, er komen meer woningen bij en de ambitie is om die vooral binnenstedelijk te bouwen om het groen te sparen. Voor architect Chris Stam betekent dat als vanzelfsprekend dat we de hoogte in gaan. “We zouden een studie moeten doen naar de meest geschikte plekken in Zaanstad om de hoogte in te gaan. Een soort vlekkenplan”, zo stelde hij voor.

Het woord hoogbouw deed de oudere bewoners aan tafel vooral fronsen. “Ik wil graag vanachter mijn geraniums nog iets zien van wat er op straat gebeurt”, zei een oudere inwoonster van Krommenie. Een andere inwoonster uit Krommenie kaartte aan dat vooral ouderen in dit gebied extra aandacht nodig hebben. “Er zijn daar heel veel slecht onderhouden jaren ’60 woningen, waar veel 80-plussers wonen. Die willen graag verhuizen, alleen is er geen enkel alternatief in de buurt.” Een andere mevrouw stelde dat zij graag haar eengezinswoning wilde verkopen, maar dan op een wachtlijst zou komen voor een huurappartement. “Dus ik blijf maar zitten”, was haar conclusie. Wethouder Mutluer pakte dit signaal op en stelde voor eens beter te kijken naar regelingen voor mensen die een woning voor een gezin achterlaten.

Songül Mutluer was blij met de opbrengst van het gesprek en prees de kennis die aanwezig is in Zaanstad. Ze gaf aan dat ze goed had gehoord dat niet alles naar Zaandam moet, maar dat er ook aandacht is voor wonen in andere gebieden. Ook gaf ze aan dat er duidelijk behoefte is de term ‘betaalbaarheid’ nader te definiëren. Ze zegde toe hierover het gesprek aan te gaan met ontwikkelaars.

Intermezzo Duurzaamheid

Wethouder Sanna Munnikendam had tijdens de avond geen eigen tafel en pakte haar vrije rol. Zowel aan de tafel over verstedelijking als aan de tafel over mobiliteit vroeg zij de aanwezigen hoe zij over duurzaamheid dachten.

Aan de verstedelijkingstafel merkte een mevrouw op dat het lastig is om particulieren in beweging te krijgen. “Veel mensen zien het financieel niet zitten, maar vinden het ook vaak gedoe.”  Harry Platte, directeur van woningcorporatie Parteon, herkende dit. “Onze huurders vinden het best wel belangrijk, maar het mag niets extra kosten en ze willen inderdaad geen gedoe.” Hij werkt momenteel samen met Urgenda, de stichting van Marjan Minnesma, die zich inzet voor praktische oplossingen voor verduurzaming. Zijn pleidooi: “Laten we ons niet verliezen in eindeloos visies ontwikkelen en plannen maken, maar gewoon aan de slag gaan met tien huizen. Daar kun je dan van leren en zo kun je verder bouwen.” Terloops bood hij ook nog een oplossing voor het probleem van de ouderen in Krommenie. Dat blok jaren 60 woningen zou je misschien beter kunnen slopen en nieuw bouwen, ook al is dat duurder. Je kunt de woningen dan meteen duurzaam maken, je zet er twee verdiepingen op en maakt daar die mooie, wat luxere appartementen in waar ouderen naar op zoek zijn. Dan sla je meerdere vliegen in één klap. “Nee”, voegde hij eraan toe om de dames gerust te stellen, ‘het hoeft echt niet meteen hoogbouw te zijn.”

Aan de tafel over mobiliteit werd de noodzaak van maatregelen op het gebied wel herkend, maar in prioriteit scoorde het thema niet heel hoog. Goede en bereikbare voorzieningen vonden de tafelgenoten doorgaans belangrijker. Pas als dat geregeld is, wilde met nadenken over duurzaamheid.

Thematafel Mobiliteit en Bereikbaarheid

Wel of geen auto’s in het centrum van Zaandam, dat blijft een heikel punt. Gerard Slegers is vastberaden om het centrum autoluw te maken, omdat je dan een veel aantrekkelijker gebied kunt maken. Over de voordelen in de openbare ruimte is iedereen het eens, maar hoe ga je te werk? 

Dit was de tafel waar de meeste concrete ideeën werden ingebracht. Een mevrouw in een rolstoel moedigde de wethouder aan in het buitenland te kijken voor inspiratie. Zij had daar bijvoorbeeld een loopband gezien in een centrum, net zoals op Schiphol. Een ideale oplossing voor mensen die slecht ter been zijn. Een ander verwees naar Zwitserland en Noorwegen waar ze aan de randen van het centrum enorme ondergrondse parkeergarages hebben.

Weer een ander bracht in dat het niet gaat om het ontmoedigen van autogebruik, maar om mensen te verleiden met aantrekkelijke alternatieven, zodat ze de auto helemaal niet meer willen. Anderen zagen dat minder rooskleurig in en klaagden over te weinig en te volle treinen. Een man van een leasemaatschappij verwees naar een onderzoek, waaruit zou blijken dan nog geen 10 procent van de automobilisten de komende 10 jaar bereid is de auto te laten staan. Niet iedereen was het daarmee eens en sommigen gaven aan graag de auto te laten staan als er betere wandel- en fietsroutes zouden zijn en goede en veilige fietspaden en parkeerplaatsen voor e-bikes.

Gerard Slegers had duidelijk gehoord dat een autoloos centrum voor bijvoorbeeld ondernemers en mantelzorgers echt geen optie is. Autoluw is wel haalbaar. Ook was hij blij met creatieve ideeën, zoals het inzetten van vervoer over water. Niet alleen voor toeristen, maar voor alle Zaankanters.  Bereikbaarheid is ook een thema dat niet alleen gaat over ingewikkelde lange-termijnoplossingen die veel samenwerking vragen, maar soms ook over kleine, maar wel wezenlijke dingen. Zo bleek in het gesprek dat zeker 20 winkels op de Gedempte Gracht in Zaandam niet voor minder validen toegankelijk zijn. Daar beloofde Slegers snel iets aan te doen.

Thematafel Ruimtelijke Ordening & Gebiedsontwikkeling

In het gesprek aan deze tafel zaten veel overeenkomsten met het gesprek over stedelijke verdichting. Ook hier ging het over een passend alternatief aanbod voor ouderen, ook in de dorpen. Ook hier alom een pleidooi voor meer gemengde wijken, die het soms eenzijdige woningaanbod in Zaanstad doorbreken.  Als voorbeeld werd Poelenburg genoemd, dat nu erg kwetsbaar is en baat zou kunnen hebben bij meer diversiteit aan woningen. Meer in zijn algemeenheid werd erop gewezen dat we in de groei van de stad de bestaande gebieden vooral niet moeten vergeten.

In de grote ontwikkelgebieden, zoals de Achtersluispolder zijn nu partijen die gebouwen en grond kopen om ermee te speculeren. Dat versnipperde eigendom maakt het moeilijk om straks echt kwalitatief goede en toekomstbestendige gebieden te maken. Zorg werd ook geuit rondom de groene randen. Welke willen we echt behouden en hoe definiëren we dat? Het zou goed zijn als de raad en college samen dat kader opstellen.

Meer dan aan andere tafels ging het bij ruimtelijke ordening om een heldere en sterke rol van de gemeente. Er werd een oproep gedaan om eerlijk te zijn; bouwen in de gebouwde omgeving is gewoon niet altijd voor iedereen even voordelig, werd er gezegd. Bewoners en professionele partijen verwachten dat de gemeente duidelijke keuzes maakt en daarop doorpakt.

Wat Hans Krieger verder meenam van de tafel was het pleidooi niet alleen bij grootschalige projecten naar een snellere doorlooptijd te streven, maar ook bij kleine projecten. Ook daarmee kun je de bouw versnellen. Ook de suggestie om water, dat zo onlosmakelijk met Zaanstad verbonden is, mee te nemen in grootschalige gebiedsontwikkeling viel bij hem in goede aarde.

De wethouders waren erg blij met de opbrengst van de gesprekken en de deelnemers gaven aan zich gehoord te voelen. Voorzitter Gerard Alders vatte de avond filosofisch samen met een citaat van Spinoza: “Emoties zijn fijne dingen, maar de rede brengt je verder.”

Hieronder vindt u puntsgewijs de onderwerpen die aan de verschillende tafels zijn besproken.

Stedelijke Verdichting

Opbrengst thematafel

Ruimtegebruik

  • Gebruik ruimte intensief om niet in het groen te hoeven bouwen.
  • Stapeling: maak een vlekkenplan voor hoogbouw en organiseer een prijsvraag voor architecten hoe je zo hoogbouw zo optimaal mogelijk kunt ontwikkelen, rekening houdend met schaduw e.d. Stapeling hoeft niet altijd hoogbouw te zijn, verdichting kan ook via een beperkt aantal bouwlagen.
  • Bouwen op water
  • Optoppen van gebouwen zoals scholen en appartementen
  • Flexibel bouwen
  • Nieuw project Eco aan de Zaan wordt op schoollocatie gebouwd. Mooi voorbeeld van verdichting. Eco aan de Zaan is positief over faciliterende rol gemeente.

Senioren

  • Met name in Noord (Assendelft, Krommenie) wonen veel ouderen in eengezinswoningen. Ze blijven vaak zitten of verlaten de gemeente, omdat ze geen geschikt woningaanbod in de wijk kunnen vinden. Voor senioren met een bovenmodaal inkomen zijn er geschikte woningen in de vrije sectorhuur nodig. Deze woningen moeten niet alleen in Zaandam worden gebouwd.
  • Maak gemengde wijken, waar verschillende leeftijdsgroepen door elkaar wonen en elkaar kunnen helpen
  • Betrek het complex aan de Beemsterstraat in Assendelft van Parteon bij de herontwikkeling van Festina Lente
  • Goede locaties bij voorzieningen benutten, zoals centrum van Westerkoog
  • Ontzorg senioren, zoals via woonmakelaar

Betaalbaarheid/jongeren

  • Definieer wat betaalbaar is en leg een relatie met kwaliteit (grootte woning)
  • Hanteer een sociale grondprijs
  • Meer informatie over friends-contracten en jongerencontracten verschaffen
  • Kleine studio’s bouwen zoals Villa Mokum in Amsterdam (koop)
  • Optoppen van gebouwen met kleine woningen (zie ook ruimtegebruik)

Aardgasloos wonen

  • Er is hulp nodig om dit te bereiken: financiële arrangementen aanbieden en ontzorgen
  • Parteon is in overleg met Urgenda. Tip: kijk anders naar de opgave om het (financieel) haalbaar te maken. Zolder en slaapkamer hoeven misschien niet zo warm.
  • Zorg voor functiemenging van gebouwen, ook vanuit oogpunt energie. Een zwembad kan energie leveren aan de naastgelegen woningen.

Proces

  • We willen heel veel: dit type woning, in eigen dorp, niet te hoog, duurzaam. Start met kleine projecten, leer ervan en schaal op.

Bereikbaarheid en Mobiliteit

Opbrengst thematafel

  • Een goede bereikbaarheid van het centrum is nodig, met name ook voor specifieke doelgroepen als gehandicapten en mantelzorgers. Men wil best de auto laten staan, maar dan moet de bereikbaarheid met alternatieve vervoermiddelen wel eerst op orde zijn.
  • Toegankelijkheid van voorzieningen voor gehandicapten. Mensen die niet zo mobiel zijn, hebben nog wel last van hindernissen. Soms letterlijk: 20 winkels op Gedempte Gracht zijn ontoegankelijk voor mindervaliden. Soms bestaat de hindernis uit een lange loopafstand.
  • Als alternatief voor de auto werd vooral de trein genoemd. De spoorlijn Alkmaar - Amsterdam is onze eigen noord-zuidlijn en die kan beter. Meer treinen zijn nodig, want het is er nu al druk. De Zaan is een goed alternatief voor de drukke weg en spoorlijn. Vervoer over water (water taxi) is een alternatief.
  • Er werd aangedrongen op goede en veilige routes voor e- bikers en goede parkeerplekken voor fietsers in het algemeen.
  • Over parkeren wordt verschillend gedacht. In het centrum kan het best minder, mits aan de genoemde voorwaarde van goede bereikbaarheid wordt voldaan. Dat minder geldt ook voor bewoners. Buiten het centrum moet het parkeren gewoon goed geregeld worden.
  • Betaald parkeren is nog niet populair. Pleidooi aan de tafel voor verleidingsbeleid in plaats van ontmoedigingsbeleid om de mensen uit de auto te krijgen. Geconstateerd werd dat het beperken van het aantal auto's per woning extra lastig is, omdat naast de ouders (soms twee auto’s) ook de kinderen vaak ook al auto’s hebben. Daardoor is het in sommige buurten extra druk.
  • Parkeren door ambtenaren in Westerwatering en mensen die op de trein naar Schiphol vertrekken wordt door bewoners als probleem ervaren.
  • Pleidooi uit de groep voor het nemen van particulier initiatief. De gemeente is maar een van de spelers en je kunt dus als gemeente niet alles meer sturen. Er kan best wat in Zaanstad. Maar dan moet je als burger/ondernemer aan de slag. Afwachten gaat je niet helpen. Voorbeeld : Hotspot Wormerveer .
  • De noodzaak van duurzaamheid wordt onderschreven, maar leeft niet echt aan de tafel. Het staat bij de meeste deelnemers lager in de hiërarchie dan goede bereikbaarheid van voorzieningen voor iedereen. Als dat is gerealiseerd kun je werken aan duurzaamheid.


Ruimtelijke Ordening en Gebiedsontwikkeling

Opbrengst thematafel

Ouderen en menging

  • De vraag werd gesteld of er voldoende passend woningaanbod is om ouder te worden in de eigen wijk.
  • Denk na over nieuwe woonvormen voor ouderen. Ook woonvormen waar gedeeld kan worden, inzet van deelauto’s etc.
  • Niet alleen ‘enclaves’ voor ouderen, maar juist in een goede menging met jongeren en gezinnen.
  • Identiteit en bouwen in groene randen.
  • Er is ook zorg uitgesproken over het bebouwen van de ‘groene randen’ van de stad. Hoe gaan we deze gebieden inventariseren en welke criteria hanteren we om ze te selecteren? Er is behoefte om in de uitwerking hierover met het college mee te denken.
  • Het is belangrijk de identiteit van de streek te behouden en water terug te brengen in de ruimtelijke ordening, ook in het kader van de klimaatverandering. Water is belangrijke cultuurdrager en versterkt de identiteit.

 Bestaande stad

  • Poelenburg is een kwetsbare wijk. Hoe kan hier meer differentiatie in het woningaanbod worden gerealiseerd? Meer differentiatie door te verdichten en een ander woonproduct neer te zetten.
  • Vergeet niet te investeren in de bestaande stad en de wijken die er slecht voor staan (als voorbeeld werden de jaren ’60 wijken genoemd), maar ook bestaande koopwoningen in het goedkope segment die eigenlijk al afgeschreven zijn en waarvan de bewoners met een te hoge hypotheek zitten

 Nieuwbouw

  • Bouw crisisbestendig. Dat wil zeggen hou vast aan je kwalitatieve ambities in de nieuwbouw en ga niet voor ‘uitgeklede producten’. Neem de regie als gemeente en zet voldoende gemeentelijke capaciteit in op gebiedsontwikkeling.
  • Naast de aandacht voor grote projecten in de stad leveren kleine projecten (< 20 woningen) ook een belangrijke bijdrage aan de stad. Procedures hiervan duren vaak lang. Graag ook aandacht voor versnelling van deze procedures.

Regierol gemeente

  • Op veel plekken in de stad wordt getransformeerd, zoals in de Slachthuisbuurt en de Achtersluispolder. Er zijn partijen die nu op speculatie inkopen. Dit heeft het risico in zich van veel versnipperd bezit, waardoor het moeilijker wordt om kwalitatief goede en toekomstbestendige gebieden te maken.
  • Gemeente moet hier veel meer regie pakken door visies te maken en instrumenten in te zetten als voorkeursrecht gemeenten en het transformatiefonds. Het Hembrugterrein en de gebiedspaspoorten werden als goede voorbeelden van ‘regie pakken’ genoemd.
  • Wees als overheid ook eerlijk. Als je opdracht is te bouwen in de gebouwde omgeving zal dat namelijk niet altijd in ieders voordeel zijn.
  • Heb als gemeente lef en maak keuzes. Vertel waar je voor staat en pak door.
  • Het coalitieakkoord is een mooie stap en we kunnen ermee uit de voeten, maar op veel onderdelen is het nog vrij algemeen. Nog niet altijd duidelijk wat de betekenis is voor de verschillende gebieden in de stad.





Ga naar Zaanstad.nl